محمدجواد حقشناس، مشاور فرهنگی وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا، با اشاره به بررسی پرونده «قلعه الموت و استحکامات وابسته» در چهلوهشتمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو، اظهار کرد: پرونده ثبت جهانی الموت، پیش از آنکه مجموعهای از اسناد فنی، نقشهها و گزارشهای کارشناسی باشد، روایت ماندگار بیش از بیستوپنج سال تلاش علمی، کاوشهای باستانشناختی، حفاظت تخصصی، مستندسازی دقیق و مدیریت نظاممند میراثفرهنگی است؛ فرآیندی که یکی از برجستهترین سرمایههای تمدنی ایران را برای ثبت در حافظه مشترک بشریت آماده ساخته است.
وی با تاکید بر اینکه مفهوم میراث جهانی فراتر از ثبت یک بنا یا محوطه تاریخی است، افزود: آنچه در فهرست میراثجهانی یونسکو به ثبت میرسد، اندیشه، دانش، تجربه زیسته، نظامهای حکمرانی، شیوههای تعامل انسان با طبیعت و حافظه تاریخی ملتهاست که طی قرنها شکل گرفته و از رهگذر پژوهشهای علمی و مستند، برای جامعه جهانی قابل فهم و ارزیابی میشود.
حقشناس تصریح کرد: پشت هر پرونده موفق ثبتجهانی، هزاران ساعت مطالعات میدانی، دهها فصل کاوش باستانشناسی، سالها مرمت، حفاظت و پژوهش مستمر قرار دارد؛ تلاشهایی که زبان خاموش آثار تاریخی را به روایت مستند تمدنها تبدیل میکند و امکان گفتوگوی فرهنگی ملتها را از مسیر میراثفرهنگی فراهم میآورد.
مشاور فرهنگی وزیر میراثفرهنگی با اشاره به اهمیت راهبردی پرونده الموت خاطرنشان کرد: در صورت ثبت این پرونده، جمهوری اسلامی ایران صاحب سیامین اثر فرهنگی ملموس خود در فهرست میراث جهانی یونسکو خواهد شد؛ دستاوردی که افزون بر ارتقای جایگاه ایران در میان کشورهای دارای بیشترین آثار ثبتشده جهان، بیانگر استمرار ظرفیت تمدنی ایران برای ایفای نقشی مؤثر در دیپلماسی فرهنگی و گفتوگوی بینالمللی از رهگذر میراثفرهنگی است.
وی ادامه داد: آنچه در آستانه ثبت قرار دارد، منظومهای کمنظیر از تعامل انسان، طبیعت، مهندسی، حکمرانی و سازمان اجتماعی در قلب رشتهکوه البرز است؛ منظومهای که با اتکا به پژوهشهای عمیق و مستندسازی علمی، امروز واجد ارزش برجسته جهانی شناخته شده است.
حقشناس با اشاره به ماهیت پرونده یونسکو اظهار داشت: ارزش جهانی الموت در یک بنای منفرد خلاصه نمیشود، بلکه در شبکهای بههمپیوسته از دژها، سامانههای دفاعی، مسیرهای ارتباطی، نظامهای مدیریت آب، سازمان فضایی و چشمانداز فرهنگی نهفته است؛ مجموعهای که تصویری ممتاز از دانش مهندسی، مدیریت سرزمین و توان سازماندهی اجتماعی در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ ایران را به نمایش میگذارد.
وی افزود: الموت کانونی برای حکمرانی، تولید دانش، آموزش و اندیشه نیز محسوب میشده است و حضور شخصیتهایی همچون خواجه نصیرالدین طوسی و کتابخانه مشهور این منطقه، گواه جایگاه ممتاز علمی و فرهنگی آن در تاریخ تمدن اسلامی است.
مشاور فرهنگی وزیر میراثفرهنگی در ادامه، نقش جامعه علمی و پژوهشگران را در شکلگیری این دستاورد ملی تعیینکننده دانست و اظهار کرد: پشت هر پرونده ثبتجهانی، نامهایی قرار دارد که شاید کمتر در متن اسناد رسمی دیده شوند، اما حاصل سالها مجاهدت علمی، کاوشهای میدانی و پژوهشهای طاقتفرسای آنان، بنیان اصلی این موفقیتها را شکل داده است.
وی در همین راستا از دکتر حمیده چوبک به عنوان یکی از برجستهترین معماران روایت علمی الموت یاد کرد و گفت: دکتر چوبک با نزدیک به یکچهارم قرن پژوهش مستمر، توانست خوانشی علمی، مستند و تمدنی از الموت ارائه کند و این مجموعه را از سطح روایتهای افسانهای و داوریهای شتابزده، به جایگاهی مبتنی بر شواهد باستانشناختی، مطالعات میانرشتهای و تحلیلهای علمی ارتقا دهد.
حقشناس تاکید کرد: شانزده فصل کاوش، مستندسازی، حفاظت و مطالعات تخصصی، زمینهساز شکلگیری روایتی شد که امروز شالوده علمی پرونده ثبتجهانی الموت را تشکیل میدهد؛ روایتی که نشان میدهد ارزش این مجموعه در پیوستگی دژها، درهها، سامانههای آبی، استحکامات و سکونتگاههایی است که در کنار یکدیگر، یک چشمانداز فرهنگی و تمدنی منحصربهفرد را پدید آوردهاند.
وی با بیان اینکه ثبتجهانی پایان مسیر نیست، بلکه آغاز مرحلهای نوین از مسئولیتپذیری ملی و بینالمللی است، تصریح کرد: در منطق و نظام حکمرانی میراث جهانی یونسکو، پس از ثبت، حفاظت از اصالت و تمامیت اثر، استمرار پژوهشهای علمی، مدیریت پایدار گردشگری، مشارکت فعال جوامع محلی و انتقال این میراث به نسلهای آینده، به تعهدی دائمی و مشترک تبدیل میشود.
مشاور فرهنگی وزیر میراثفرهنگی خاطرنشان کرد: آنچه طی بیش از بیستوپنج سال گذشته در الموت شکل گرفته، الگویی موفق از پیوند میان پژوهش، حفاظت، مدیریت علمی و برنامهریزی بلندمدت است؛ الگویی که میتواند در صیانت از دیگر میراثهای ارزشمند کشور نیز الهامبخش باشد.
حقشناس تاکید کرد: ثبت احتمالی قلعه الموت و استحکامات وابسته در فهرست میراث جهانی یونسکو، بیتردید برگ زرین دیگری بر کارنامه تمدنی ایران خواهد افزود؛ اما ارزش حقیقی این رخداد، یادآوری این واقعیت بنیادین است که ماندگاری تمدنها به دانشی که آنها را میشناسد، مسئولیتی که از آنها پاسداری میکند و انسانهایی که عمر خویش را وقف فهم، حفاظت و روایت این میراث کردهاند، پیوند خورده است.
وی در پایان گفت: اگر از دامنه صخرهها به الموت بنگریم، عظمت یک قلعه را میبینیم؛ اما اگر از فراز البرز به آن نظر کنیم، شکوه یک منظومه تمدنی را خواهیم دید. آنسوی هر پرونده ثبت جهانی، سالها ایمان به علم، پژوهش و ثمره یک عمر مجاهدت علمی نهفته است.
انتهای پیام/
نظر شما